Barrio Prado, Medellín'in Tek Miras Mahallesi

Yüz yıl önce burası Medellín'in en pahalı adresiydi. Antioquia'nın en zengin aileleri —kahvenin, tütünün, madenlerin aileleri— evlerini burada inşa ettiler ve bunları hiç de mütevazı yapmadılar: İsviçre şaleleri, kuleli şatolar, vitraylı malikâneler ve içeriden bir Mısır tapınağını taklit eden bir saray. Hepsi hâlâ ayakta. **Prado, Medellín'in tek miras mahallesidir**, 261 korunan yapıyla, ve onlarca yıl boyunca şehrin turistik gezilerinin de büyük eksiğiydi. Bu tam şu an değişiyor. Ve işte bu yüzden gelmenin zamanı şimdi.

Neler görülür ve yapılır

1. Evler, ki bunlar sıradan evler değil
İsviçre şaleleri, Avrupa şatoları, art déco cepheler, kocaman ön bahçeler, çok yüksek tavanlar, balkonlar ve vitraylar. Yirmili ve otuzlu yılların paisa seçkinleri Avrupa'ya seyahat ediyor ve lüksü buraya getirmek istiyordu, kelimenin tam anlamıyla: evleri gördükleri şeylerin suretinde ısmarlıyorlardı. Bunlardan biri, Antioquia tarihinin en önemli yazarlarından Tomás Carrasquilla'nın ailesiyle akraba. Ve birkaç konağın üst katlarında şehrin masonları gizlice toplanırdı.
2. Mısır Sarayı
İçeriden ve dışarıdan Luxor tapınaklarını ve Giza piramitlerini taklit eden bir bina, tam Medellín'in ortasında. Bunu, şehrin ilk profesyonel optometristi Fernando Estrada, 1929'dan itibaren mimar Nel Rodríguez ile birlikte yaptırdı; tamamlanması on beş yıldan fazla sürdü. Bugün bir kültür merkezidir ve yaklaşık bir saatlik rehberli turlar sunar. Carrera 47 #59-54 adresinde.
3. Gemi biçimindeki ev
1949'da Sefarad Yahudisi bir aileden gelen Jacobo Cohen, bir buharlı geminin suretinde inşa edilmiş bir malikâne ısmarladı: bacalar, türbin için bir alan ve dalgaları taklit eden ayrıntılara sahip döşemeler. Ama bu kaprisli bir ev değil. Oldukça kalın duvarlarla, büyük bir bodrumla, bir gizli geçitle, iki su sarnıcıyla ve kaçış yollarıyla inşa edildi: kaçmak zorunda kalmanın ne demek olduğunu bilen birinin eviydi. Ve kimsenin beklemediği bir sonu var: Cohen ailesi orada hiç yaşamadı. Bayan Cohen malikâneyi tamamlanmış görünce reddetti ve bir blok öteye taşındılar. 1966'nın sonundan beri Antioquia Tıp Derneği ASMEDAS'ın merkezidir.
4. Belediye başkanının evi, hayaletiyle birlikte
Belediyenin, Medellín belediye başkanlarının görev süreleri boyunca orada yaşamaları için satın aldığı 1937 tarihli bir ev. Orada yaşamaya gelen tek kişi Sergio Fajardo oldu. Komşular yıllardır o evde bir hayalet olduğunu söylüyor ve yerel basın buna birden fazla makale ayırdı. Biz yorum yapmıyoruz: evin orada olduğunu ve hikâyenin anlatılmaya devam ettiğini anlatıyoruz.
5. Mahalleyi hayal eden adam
Ricardo Olano Estrada (1874-1947) 1926'da Prado'yu hayata geçirdi. Sıradan bir müteahhit değildi: Kamu İyileştirme Derneği'ne ve Ticaret Odası'na başkanlık etti, "Geleceğin Medellín Planı"nı destekledi ve şehrin ilk turist rehberini yayımladı. Barranquilla'daki El Prado mahallesinin bahçe-şehir modelinden ilham aldı ve işte bu yüzden Prado'yu 3. comuna'dan ayıran cadde tam olarak Barranquilla adını taşır. Burada yaşardı ve Pan de Azúcar Tepesi'nden inen rüzgâr caddeleri güzel kokusuyla doldursun diye sokaklara kendi eliyle guayacan ağaçları dikti. Şu söz onundur: "Ağaçsız bir şehir, insan ruhunu barındıramayan bir çimento ve tuğla çölüdür."
6. Biranın adamının evi
Juan de la Cruz Posada (1869-1961), Cervecería Antioqueña'nın müdürüydü; bu bira fabrikası daha sonra La Libertad ile birleşerek Pilsen'in sahibi Cervecería Unión'u oluşturacaktı. Ama bu en az ilginç kısmı: Berkeley'de mezun olmuş bir maden mühendisiydi, 1913-1918 arasında Antioquia Demiryolu'nun genel müdürüydü ve şehrin ilk modern su şebekesinin, Piedras Blancas elektrik santralinin ve tramvayın ilk çalışmalarının inşasını yönetti. 1921-1932 arasında Coltabaco müdürü olarak emeklilik maaşı, ücretli pazar tatili, ücretli izin, toplu sigorta, sağlık hizmeti ve konut satın almak için yardım getirdi; hepsini Kolombiya yasası bunu zorunlu kılmadan önce. Mahallede ayrıca Noel ikramiyesi fikrinin de onun olduğu anlatılır, ancak bu onun resmî biyografisinde belgelenmiş değildir.
7. Neden çöktü ve neden geri dönüyor
Prado'da yaşamak statü göstermekti, ta ki öyle olmaktan çıkana dek. Medellín güneye ve batıya doğru büyüdü, aileler taşındı ve yetmişli yıllarda Avenida Oriental'in inşası mahalleyi merkezden iyice yalıttı. Prado onlarca yıl boyunca şehrin zihin haritasının dışında ve turistik gezilerin dışında kaldı. Bugün geri dönüyor: yirmi yıl kapalı kalan evler restoran, galeri, otel ve kültür mekânları olarak yeniden açıldı.

Bu yere turlarımız

Prado sabit turlarımızda yer almıyor: onu ölçüye göre, yerel rehberle yapıyoruz, çünkü okumayı bilmek gereken bir mahalle. Bu evlerin hiçbirinde kime ait olduğunu ya da içeride ne olduğunu anlatan bir levha yok. Bize yazın, elinizdeki günlere göre düzenleyelim.

Pratik bilgiler

Nasıl gidilir: 10. comuna'da, merkeze bitişik. Metronun Prado istasyonu mahallenin kenarında ve Parque Berrío'dan yaklaşık on beş dakika yürüyerek ulaşılır.
Ne zaman gidilir: gündüz, mimariyi görebileceğiniz zaman. Hafta içi daha az hareket vardır ve daha rahat yürünür.
Ne kadar süre: rahatça gezmek için iki saat; bir eve girer ya da öğle yemeğine kalırsanız üç ya da dört.
Mısır Sarayı: carrera 47 #59-54. Yaklaşık bir saatlik rehberli turlar sunar.
Salón Prado: 1928 tarihli bir malikâne, kültür ve gastronomi mekânına dönüştürülmüş; kitapçı, bilardo masaları, çağdaş sanat galerisi, ortak çalışma alanı ve yerel mutfağıyla. Calle 65 #50A-85. Önceden yazmanız iyi olur.
Casa Patrimonio: mahallenin başka bir konağında ev yapımı öğle yemekleri ve yerel mutfak, fiyata dahil salata barıyla. Fasulye güveci ziyarete değer.
Başınızı kaldırın: Prado'nun neredeyse tüm güzelliği birinci katın üzerindedir; cephelerin tepeliklerinde, vitraylarda ve saçak ayrıntılarında.
Burası bir mahalle, müze değil: evlerin neredeyse tamamı özeldir ve içlerinde insanlar yaşar. Cepheler fotoğraflanır, pencereler değil.
Güvenlik: gündüz ve normal şekilde yürüyerek hiçbir esrarı yok. Her büyük şehirde geçerli olan şey burada da geçerli: yürürken telefon cepte.

Sık sorulan sorular

Prado mahallesi neden miras alanı?

Çünkü Antioquia seçkinlerinin yirmili ile kırklı yıllar arasında inşa ettiği malikâneler topluluğunu neredeyse el değmemiş biçimde korur; şehrin başka hiçbir yerinde bulunmayan Avrupa üsluplarıyla. 261 korunan yapısı vardır ve Medellín'de bu statüye sahip tek mahalledir.

Prado mahallesindeki evlere girilebilir mi?

Çoğuna girilmez, çünkü özel ve meskûndur. Ama birkaçı yeni kullanımlarla halka yeniden açıldı: rehberli turlar sunan Mısır Sarayı; Salón Prado; Casa Patrimonio; ve gemi biçimindeki ev olan ASMEDAS'ın merkezi. Oralara girilir.

Prado mahallesini ziyaret etmek güvenli mi?

Evet, gündüz ve normal şekilde yürüyerek. Merkeze bitişik, sürekli hareketli, yerleşim bir mahalle. Her büyük şehrin önlemi burada da geçerli: yürürken telefon cepte ve üzerinizdekilere dikkat.

Prado mahallesini gezmek ne kadar zaman alır?

Temel yerleri yürüyerek görmek için iki saat yeter. Mısır Sarayı'na girer ya da öğle yemeğine kalırsanız üç ya da dört hesaplayın.

Medellín'in gemi biçimindeki evi nedir?

Jacobo Cohen'in 1949'da bir buharlı gemiyi taklit ederek yaptırdığı, çok kalın duvarlı, bodrumlu, gizli geçitli ve kaçış yollu bir malikâne. Ailesi orada hiç yaşamadı. 1966'dan beri Antioquia Tıp Derneği'nin merkezidir.

Prado mahallesini kim kurdu?

Şehir plancısı Ricardo Olano Estrada, 1926'da. Barranquilla'daki El Prado mahallesinin bahçe-şehir modelinden ilham aldı ve Medellín'in büyük bir kasaba olmaktan çıkıp modern bir şehre dönüşmesini istiyordu.